Шәһри Казан

«Телебезне югалтсак, оныкларыбыз күзләренә ничек карарбыз?!»

Бөтендөнья татар конгрессының киңәйтелгән утырышында төп игътибар узып баручы елга нәтиҗәләр ясау һәм киләсе елга эш планын кабул итүгә багышланган булырга тиеш булса да, сүз, асылда, соңгы айларда татар җәмәгатьчелеген борчып торган тел мәсьәләсе тирәсендә барды. Башка тармакларда проблемалар күп булса да, игътибарны иң беренче чиратта телебезне саклауга юнәлтәсе иде, диделәр бертавыштан чыгыш ясаучылар.

Россия Дәүләт Думасының Милләтләр эше комитеты рәисе Илдар Гыйльметдинов әйтүенчә, тиздән Думада милли телләр турында тыңлаулар булачак.

– Туган телләрне саклау буенча комплекслы эш алып барырга кирәк. Әлеге мәсьәлә белән төбәкләр генә түгел, федераль үзәк тә шөгыльләнергә тиеш. Телләрне саклауга гарантияне дәүләт бирә бит. Аны тормышка ашыру өчен бик күп программалар булсын. Милли телләр буенча төбәкләрдән бик күп тәкъдимнәр алдык. Аларны Россия Мәгариф министрлыгына җибәрдек. Телләрне саклауны тынычлап кына хәл итеп бетерәбез дип утырырга ярамый. Болар турында бик күп сөйлибез, кызганычка каршы, очына чыга алганыбыз юк, – диде Илдар Гыйльметдинов.

22 тәкъдимнән торган мөрәҗәгатьнең иң мөһим пунктларына да тукталып үтте ул. Алар арасында Халыкара туган тел көне уңаеннан фәнни-гамәли конференцияләр уздыру, туган телләрне өйрәнүче галимнәр, белгечләр төркемнәренең санын киметмәү, авыл җирендә яшәүче балаларга, тел белгечләрен әзерләүгә игътибарны арттыру, халыклар телләрен саклау буенча фундаменталь хезмәтләр булдыру, ике телдә укыта торган укытучылар әзерләп чыгару, Мәгариф министрлыгы каршында милли мәктәпләр институын кайтару, дәүләт телләре буенче олимпиадалар үткәрү, милли телләр укыту буенча мәгариф үзәкләре булдыру кебек тәкъдимнәр бар.

Реклама

Утырышта чыгыш ясаучылар сүзләренчә, туган телне өйрәнүне гаиләгә генә тапшырып калдырырга кирәк түгел. Татарстан мөфтие урынбасары Рөстәм хәзрәт Вәлиуллин мәчетләрдә татар телен укыту дәресләрен, курсларын ачарга тәкъдим итсә, Ульяновск өлкәсе татарларының милли-мәдәни автономиясе рәисе Рәмис Сафин телне өйрәтүне балалар бакчасыннан ук башларга кирәк дигән фикердә тора.

Тормышның ачысын-төчесен күргән әби-бабайларыбыз, барысына да түзәрбез, сугышлар гына булмасын, диләр иде. Ә безгә, 21 нче гасырда, телебезне генә алмасыннар, диясе кала. Телебезне югалтсак, оныкларыбыз күзләренә ничек карарбыз. Күп кенә әти-әни балаларын татарча укытасы килми. Дәреслекләр дә, мәктәпләр дә, укытучылар да бар укытырга, әти-әниләр генә битараф. Татар телен укытуны балалар бакчасыннан ук өйрәтә башларга кирәк. Якшәмбе мәктәпләрендә, мәчетләр каршында дәресләр оештырырга кирәк. Телне саклау өчен шул мөмкинлекләрне дә кулдан ычкындырмыйк. Бала белән өйдә татарча сөйләшеп, телне өйрәтеп була, ә мәдәниятебез, тарихыбыз, милләтебез каһарманнары турында аларга мәгълүматны гаиләдә биреп бетереп булмый. Боларны мәктәптә генә өйрәнәләр. Милли горурлыгыбызны югалтмыйк, горур булыйк. Россиядә кайчандыр дәүләт тоткан ике генә милләт бар. Аның берсе руслар булса, икенчесе руслар. Балаларыбыз менә шулар турында белеп, милләтләре белән горурлансыннар иде, – дип сөйләде ул.

Свердловск өлкәсе татар конгрессы төбәк иҗтимагый оешмасы рәисе урынбасары Фәвия Сафиуллина да чыгышы башында, Урал татарлары эшчәнлеге турында сөйлисе урынга, җаныбызны борчыган тел мәсьәләсенә тукталасым килә, диде. Аныңча, ата-аналар балаларын татар телендә укытудан курыкмаска тиеш.

– Татар мәктәбендә укыдым, 36 ел чит төбәктә руслар арасында яшәсәм дә, татарча уйлыйм, татарча фикерлим, татарча яшим. Татар мәктәбендә укуым миңа рус телендә ике югары белем алырга комачауламады. Рус телендәге текстларны төзәтәм, язам. Син ничек рус теле кагыйдәләрен шулай яхшы беләсең дип сорыйлар. Сез рус телен беләсез, ә без аны өйрәндек, дип җаваплыйм. Татарча укудан курыкмаска кирәк. Башта татар мәктәпләре бетсә, алар артыннан укучылары булмагач, татар телендәге газета-журналлар ябылса, телевидение эшләүдән туктаса, без кая барып җитәрбез. Тел ул безне милләт буларак саклаучы бердәнбер хәзинә. Телне онытмыйк, саклыйк, кадерен белик, – диде ул.


Фото: www.tatar-inform.ru

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 20 май 2018 - 10:53
    Төпсез чиләкләр Шәһәрдә яшәгән бала авылга кунакка кайта икән, ул төп йорттагы эреле-ваклы проблемаларны хәл итәргә, анысын-монысын төзәтергә, кыскасы, ул монда нәрсәдер эшләргә тиеш. Шәһәрдә дә кеше кул кушырып утырмый. Эт булып арырга мөмкин. Арыгансың икән – авылга кайтма. Ял итеп, йокыңны туйдырып кайт, чөнки монда синең кайларда нишләп йөрүең беркемгә дә кирәк түгел. Йоклап ята алмыйсың. Язу-сызу белән өстәл башында утыру да – соңгы чиктә генә.
    236
    0
    3
  • 20 май 2018 - 10:43
    «Рәхмәт сиңа, «алтын куллы» әтием!» Мин сезне үземнең алтын куллы әтием – Сәләхов Рамил Җәмигънур улы белән таныштырмакчы булам.
    152
    0
    0
  • 20 май 2018 - 10:10
    75
    0
    0
  • 20 май 2018 - 09:38
    Бабайлар һәм әбиләр, бакчага чыгыгыз! Казанның Авиатөзелеш районындагы «Крылья Советов» паркында 26 майда 12.00-18.00 сәгатьләрдә «Тормыш сөючеләр көне» бәйрәме була.
    75
    0
    0
  • 19 май 2018 - 13:00
    Илсөя Бәдретдинова: «Ул мине хәзер алдына алып сөя» Соңгы арада Илсөя Бәдретдинованы Инстаграм аккаунтына романтик рух керде: ниндидер ир-ат белән төшкән фотолар, һәрчак чәчәк гөлләмәләре... Илсөябез үзе дә чәчәк кебек: көннән-көн матурлана.
    2403
    0
    13
  • 19 май 2018 - 12:40
    Афиша 21-27 май
    208
    0
    0
  • 19 май 2018 - 12:35
    128
    0
    0
  • 19 май 2018 - 12:20
    Нәрсәгә тотынса – шуны булдыра Гаиләне учак белән тиңлибез, чөнки учак янына җылынырга җыелган кебек, гаиләдәге һәр кеше үз гаиләсенә сыена: шатлыгын бүлешә, кайгысын уртаклаша. Гаилә никадәр нык булса, аннан килгән җылылык та шулкадәр көчлерәк була. Гаиләнең терәге – ир-ат, әти кеше. Ә ана кеше үзенең бөтен булган күңел байлыгын, матурлыгын үз балаларына бирә.
    294
    0
    5
  • 19 май 2018 - 11:47
    Камыр эчендә гөмбә шашлыгы пешерү ЫСУЛЫ 250 гр шампиньон, 200 гр сыр, 250 гр чүпрәсез катлы камыр (кибеттә сатыла торган), 1 йомырка, тоз, борыч, үсемлек мае
    205
    0
    0
  • 19 май 2018 - 10:48
    Җилдерәчәкбез! Татарстанда барлыгы 3076 торак пункт исәпләнә, шуларның 559ында асфальт юллар әле һаман да юк. Быел 28 торак пункт арасында яңа юл салыначак. Аның гомуми озынлыгы – 69,4 км.
    207
    0
    0
  • 19 май 2018 - 10:20
    Киләчәк – роботлар кулында? Яки Казан мәгълүмати технологияләр һәм элемтә техникумы студентлары ничек имтихан тапшыра Республика WorldSkills эшче һөнәрләр чемпионатында актив катнаша башлаганнан соң, техникум, көллият укучыларына таләпләр тагын да артты. Ә хәзер студентлар чыгарылыш дәүләт имтиханнарын да WorldSkills стандартлары буенча күрсәтмә имтиханы буларак тапшыра башлаячак. Казан мәгълүмати технологияләр һәм элемтә техникумына имтихан тәртибен өйрәнү өчен Кытай, Иран, Һиндстан вәкилләре дә килгән.
    113
    0
    0
  • 18 май 2018 - 20:01
    Быелгы «Бәллүр каләм» тапшыру тантанасында «Шәһри Казан»ның ике журналисты бүләкләнде Редакциябезнең талантлы һәм тәҗрибәле журналисты Дилбәр Гарифуллина күпьеллык фидакарь хезмәте өчен Дәүләт Советы рәисе Фәрит Мөхәммәтшинның рәхмәт хаты белән бүләкләнде.
    208
    0
    2
Реклама
  • 17 май 2018 - 11:28
    Өй салуның ние бар? - 2
  • «Үлемсез полк» маршында 165 меңнән артык кеше катнашты
  • Казанның Меньеллык мәйданында узган Җиңү парадыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Суга сикерү буенча дөнья сериясе. Казан. 2018-FINA
  • 1 май митингыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукайга багышланган шигырь бәйрәменнән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукай премиясен тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 25.04.2018
  • «TMTV» музыкаль премиясе тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Спорт гимнастикасы буенча Россия чемпионатыннан ФОТОРЕПОРТАЖ 18.04.2018
  • Икенчел чимал һәм кием җыю буенча мобиль пункты акциясе. Фоторепортаж
Соңгы комментарийлар
Интервью
  • 16 апрель 2018 - 10:23
    Корица белән бал кушылмасы яман шештән саклый Корица белән бал кушылмасы (бер өлеш корицага биш өлеш бал) ашказаны авыруларын җиңә, организмны вируслардан саклый, йөрәкне ныгыта.
    839
    0
    2
  • 16 апрель 2018 - 11:14
    «Нәни кулы белән бармагымны эләктереп алгач, җиңәчәгебезне аңладым» 2016 елда Татарстанда 110 мең бала вакытыннан алда туган. Бүген медицина алга киткән заманда, җитлекмичә дөньяга килгән сабыйларны тәрбияләү мөмкин эш. Республика клиник хастаханәсендә 460 граммлы булып туган баланың да гомерен саклап кала алганнар иде. Мондый үзенчәлекле сабыйларны тәрбияләү турында Республика балалар клиник хастаханәсенең патология белән туган сабыйлар һәм җитлекми туган балалар бүлеге җитәкчесе неонатолог Фатыйма КАЗАКОВА белән сөйләштек.
    686
    0
    1
  • 16 апрель 2018 - 12:09
    Гади ихлас балачак, кайда син? Оныгыма мәктәпкә макулатура алып килергә кушканнар. Өй бетереп, кирәкмәгән кәгазь эзлибез, ди кызым. Хәзер кытлык заманы түгел, бөтен әйберне дә табып була, мин әйтәм.
    472
    0
    3
Ночной режим