Шәһри Казан

Михаил Серяков: «Без телгә хөрмәт белән карыйбыз»

Кайбыч районында төрле милләт вәкилләре яши. Биредә татарлар – 67, руслар – 26, чувашлар 5,3 процентны тәшкил итә. Районда 17 мәктәп исәп­ләнә. Һәм бер генә ата-ана да татар телен өйрәнүдән баш тартмаган.

Дуслык өчен нәрсә кирәк?

Без барган Федоровск авыл советы башлыгы Фирдүс Зәйнуллин әйтүенчә, авылда 851 кеше яши. Шуларның 55 проценты – руслар, 37 проценты – татарлар, 8 проценты – башка милләт кешеләре.
Урта белем бирү мәктәбенә дә кердек. 1988 елдан бирле мәктәп директоры булып эшләүче Михаил Серяков әйтүенчә, белем бирү учреждениесендә 152 укучы укый. Бирегә балалар ун авылдан килеп белем ала.

Шунысы игътибарга лаек: рус мәктәбендә төрле милләт вәкилләре (татарлар, руслар, чувашлар, үзбәкләр, кыргызлар, казахлар, украиннар) укый. Шулай ук дәүләт теле буларак, балалар бакчасыннан ук татар теле укытыла. Рус телле балалар – бер, ә татар һәм катнаш никахта туган балалар икенче программа белән шөгыльләнә. Һәр сыйныф ике төркемгә бүленгән.
 
– 2010 елга кадәр без чиста рус телле мәктәп буларак эшләдек. Татар балалары бик аз иде, чөнки ул елларда якын-тирәдәге барлык авыллардагы мәктәпләр дә эшләде. Белем бирү учреждениеләрен оптимизацияләү башлангач, безгә бер елны татар һәм рус авылларыннан төрле милләттән 58 укучы килде. Аларны ничек берләштерергә икән дип, башта үзебез дә куркып калган идек. Безнең максат – аларны да коллективыбызга алып кереп китү, ике арада бернинди дә каршылыклар калдыр­мау иде. Озак уйладык һәм ел саен «Дуслык чәчәге» дип аталган фестиваль уздырырга кирәк дигән нәтиҗәгә килдек. Ул 4 ноябрьдә уздырыла. Әлеге зур бәйрәмдә укучылар гына түгел, аларның әти-­әниләре дә катнаша. Һәр милләт вәкиле үзләренең милли костюмнарыннан чыгыш ясый. Балалар да, өлкәннәр дә бик теләп катнаша. Дуслык өчен тагын нәрсә кирәк? – ди Михаил Серяков.
Алда язганыбызча, әлеге мәктәптә укучы балаларның ата-аналары барысы да татар телен укытуны сайлаган.

– «Без татар телен укырга теләмибез», – дигән бер генә кеше дә булмады. Татарстан Республикасында яшәп, татар телен өйрәнмичә буламыни? – дип гаҗәпләнә директор. –Безнең бит укучыларның күпчелеге, мәктәпне тәмамлагач, Казанга укырга бара. Ә анда татар теле тагын да күбрәк кирәк булачак. Ата-аналар да моны бик яхшы аңлый. Рус балалары татар телен диалог (аралашу) формасында өйрәнә. Нинди генә милләттән булуына карамастан, балалар бер-берләрен бик яхшы аңлый. Мин үзем дә татар җырларын һәм биюләрен яратам. Без һәрвакыт авылдашлар белән дустанә мөнәсәбәттә яшәдек. Бервакытта да татарларга һәм русларга бүленмәдек. Нинди генә концерт булса да, төрле телләрдә җырлар җырлыйлар. Без телгә хөрмәт белән карыйбыз. Укучыларны да еш кына Казанга театр­ларга алып барабыз. Без гел бергә яшәдек. Ничек инде аерым-аерым яшәргә була? Бер як күршемдә – татар, икенчесендә чуваш гаиләсе яши. Бер-беребезгә кунакка йөрешәбез, милли бәйрәмнәр белән котлашабыз. Башкача була да алмый. Татар телен аңламый торып, аның мәдәниятен, гореф-гадәтләрен дә аңлап булмый. Без барыбыз да Татарстанда яшибез. Шуңа күрә татарларның тарихын, мәдәниятен белергә һәм хөрмәт итәргә тиешбез.

Авылда да, мәктәптә дә барлык милләт вәкилләре дус-тату яшәгәнлегенә инандык. Миңа калса, бу кичә-бүген генә барлыкка килгән, формалашкан мөнәсәбәт түгел. Без барган мәктәп Евгений Тутаев исемен йөртә. Кем белән генә аралашсак та, барысы да аны бик зурлап, хөрмәт белән искә алдылар. Тутаев рус кешесе булган. Колхоз председателе булып эшләгән. Ул эшләгән елларда авылда бик зур эшләр башкарылган, мәктәп, хастаханә төзелгән. Михаил Серяков әйтүенчә, институтны тәмамлагач, Тутаев чип-чиста татар авылында эшләгән.
– Евгений Геннадиевич гомер буе татарча аралашты. Гармунда уйнап, татарча җырлар җырлады. Ул эшләгән елларда колхозга ике рус һәм бер татар авылы керә иде. Җыелышларны да татар һәм рус телләрендә алып бара торган иде ул. Аның абруе шуның өчен бик зур иде. Авылдашлар гына түгел, бөтен район халкы хөрмәт итә иде үзен, – дип зур хөрмәт белән искә ала Михаил Серяков авылдашын.

«Киләчәгемне татар теле белән бәйле күрәм»

Мәктәптә руслар да татар телен бик теләп өйрәнәләр. Җитәкче әйтүенчә, Лиля Лищева исемле бер укучылары, рус булуына карамастан, Казан федераль университетының татар филологиясе факультетына укырга кергән. Хәзерге вакытта ул өченче курста белем ала. Директор аны үз мәктәпләренә татар теле укытучысы буларак көтеп калуын да яшермәде.

Реклама

Тагын бер укучылары – XI сыйныфта укучы Евгения Моисеева – рус балалары арасында татар теле буенча халыкара олимпиадада өченче урынны алган.

– Гаиләбездә барысы да руслар. Ә мин татар телен беренче сыйныфтан бирле өйрәндем. Шуңа күрә аңа мәхәббәтем зур. Миңа аеруча Татарстанның тарихын өйрәнү ошый. Киләчәктә тормышымны татар филологиясе белән бәйләргә дип уйлаган идем, ләкин анда татар телен миннән дә яхшырак белүчеләр укыгач, алардан калышырмын дип куркам. Бәлки, рус филологиясенә барырмын әле. Сыйныфташларым белән дә татарча аралашырга тырышам, – ди Евгения Моисеева.
Эльвира Хәмидуллина да республика олимпиадасында җиңеп, Президент грантын откан кыз. Ул киләчәген татар теле белән бәйләргә тели.
– Бүгенге көндә татар теле тирәсендә барган мәсьәләләр күңелемне тетрәтте. Мин һәрвакыт үземне бары тик татар теле укытучысы итеп кенә күрә идем. Һәм хәзерге вакытта да бу карарымда нык торам, – ди Эльвира.

Михаил Серяков әйтүенчә, хәзерге вакытта мәктәптә ике татар теле укытучысы эшли. Дәресләр саны кыскарган очракта да, аларның эш урыннары сакланачак. Татар теле укытучысы Рамилә Тимергалиева биредә 2005 елдан бирле эшли.

– Хәзер сөйләм теленә күбрәк игътибар итә башларбыз дип уйлыйм. Рус балаларының укытучыны аңлап җавап бирүләре бик әйбәт. Әти-әниләр дә, балалар да татар теленә яхшы мөнәсәбәттә. Шулай да татар телен укыту мәсьәләсе барыбызны да бик борчый. Әлегә булган дәреслекләр белән укытабыз, – диде Рамилә Тимергалиева.

Телгә мәхәббәт юктан бар булмый. Аның орлыклары гаиләдә, мәктәптә салына. Әйләнә-тирәңдә нинди кешеләр, аларның теге яки бу телгә мөнәсәбәте ничек, аны өйрәнүгә нинди тырышлык куела – барысы да мөһим роль уйный. Кайбыч районындагы матур мисаллар башкаларга да үрнәк булса иде, дигән теләк белән кайттык без әлеге сәфәребездән.

Кайбыч, Федоровск

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 20 май 2018 - 10:53
    Төпсез чиләкләр Шәһәрдә яшәгән бала авылга кунакка кайта икән, ул төп йорттагы эреле-ваклы проблемаларны хәл итәргә, анысын-монысын төзәтергә, кыскасы, ул монда нәрсәдер эшләргә тиеш. Шәһәрдә дә кеше кул кушырып утырмый. Эт булып арырга мөмкин. Арыгансың икән – авылга кайтма. Ял итеп, йокыңны туйдырып кайт, чөнки монда синең кайларда нишләп йөрүең беркемгә дә кирәк түгел. Йоклап ята алмыйсың. Язу-сызу белән өстәл башында утыру да – соңгы чиктә генә.
    236
    0
    3
  • 20 май 2018 - 10:43
    «Рәхмәт сиңа, «алтын куллы» әтием!» Мин сезне үземнең алтын куллы әтием – Сәләхов Рамил Җәмигънур улы белән таныштырмакчы булам.
    152
    0
    0
  • 20 май 2018 - 10:10
    75
    0
    0
  • 20 май 2018 - 09:38
    Бабайлар һәм әбиләр, бакчага чыгыгыз! Казанның Авиатөзелеш районындагы «Крылья Советов» паркында 26 майда 12.00-18.00 сәгатьләрдә «Тормыш сөючеләр көне» бәйрәме була.
    75
    0
    0
  • 19 май 2018 - 13:00
    Илсөя Бәдретдинова: «Ул мине хәзер алдына алып сөя» Соңгы арада Илсөя Бәдретдинованы Инстаграм аккаунтына романтик рух керде: ниндидер ир-ат белән төшкән фотолар, һәрчак чәчәк гөлләмәләре... Илсөябез үзе дә чәчәк кебек: көннән-көн матурлана.
    2403
    0
    13
  • 19 май 2018 - 12:40
    Афиша 21-27 май
    208
    0
    0
  • 19 май 2018 - 12:35
    128
    0
    0
  • 19 май 2018 - 12:20
    Нәрсәгә тотынса – шуны булдыра Гаиләне учак белән тиңлибез, чөнки учак янына җылынырга җыелган кебек, гаиләдәге һәр кеше үз гаиләсенә сыена: шатлыгын бүлешә, кайгысын уртаклаша. Гаилә никадәр нык булса, аннан килгән җылылык та шулкадәр көчлерәк була. Гаиләнең терәге – ир-ат, әти кеше. Ә ана кеше үзенең бөтен булган күңел байлыгын, матурлыгын үз балаларына бирә.
    294
    0
    5
  • 19 май 2018 - 11:47
    Камыр эчендә гөмбә шашлыгы пешерү ЫСУЛЫ 250 гр шампиньон, 200 гр сыр, 250 гр чүпрәсез катлы камыр (кибеттә сатыла торган), 1 йомырка, тоз, борыч, үсемлек мае
    205
    0
    0
  • 19 май 2018 - 10:48
    Җилдерәчәкбез! Татарстанда барлыгы 3076 торак пункт исәпләнә, шуларның 559ында асфальт юллар әле һаман да юк. Быел 28 торак пункт арасында яңа юл салыначак. Аның гомуми озынлыгы – 69,4 км.
    207
    0
    0
  • 19 май 2018 - 10:20
    Киләчәк – роботлар кулында? Яки Казан мәгълүмати технологияләр һәм элемтә техникумы студентлары ничек имтихан тапшыра Республика WorldSkills эшче һөнәрләр чемпионатында актив катнаша башлаганнан соң, техникум, көллият укучыларына таләпләр тагын да артты. Ә хәзер студентлар чыгарылыш дәүләт имтиханнарын да WorldSkills стандартлары буенча күрсәтмә имтиханы буларак тапшыра башлаячак. Казан мәгълүмати технологияләр һәм элемтә техникумына имтихан тәртибен өйрәнү өчен Кытай, Иран, Һиндстан вәкилләре дә килгән.
    113
    0
    0
  • 18 май 2018 - 20:01
    Быелгы «Бәллүр каләм» тапшыру тантанасында «Шәһри Казан»ның ике журналисты бүләкләнде Редакциябезнең талантлы һәм тәҗрибәле журналисты Дилбәр Гарифуллина күпьеллык фидакарь хезмәте өчен Дәүләт Советы рәисе Фәрит Мөхәммәтшинның рәхмәт хаты белән бүләкләнде.
    208
    0
    2
Реклама
  • 17 май 2018 - 11:28
    Өй салуның ние бар? - 2
  • «Үлемсез полк» маршында 165 меңнән артык кеше катнашты
  • Казанның Меньеллык мәйданында узган Җиңү парадыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Суга сикерү буенча дөнья сериясе. Казан. 2018-FINA
  • 1 май митингыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукайга багышланган шигырь бәйрәменнән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тукай премиясен тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 25.04.2018
  • «TMTV» музыкаль премиясе тапшыру тантанасыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Спорт гимнастикасы буенча Россия чемпионатыннан ФОТОРЕПОРТАЖ 18.04.2018
  • Икенчел чимал һәм кием җыю буенча мобиль пункты акциясе. Фоторепортаж
Соңгы комментарийлар
Интервью
  • 16 апрель 2018 - 10:23
    Корица белән бал кушылмасы яман шештән саклый Корица белән бал кушылмасы (бер өлеш корицага биш өлеш бал) ашказаны авыруларын җиңә, организмны вируслардан саклый, йөрәкне ныгыта.
    839
    0
    2
  • 16 апрель 2018 - 11:14
    «Нәни кулы белән бармагымны эләктереп алгач, җиңәчәгебезне аңладым» 2016 елда Татарстанда 110 мең бала вакытыннан алда туган. Бүген медицина алга киткән заманда, җитлекмичә дөньяга килгән сабыйларны тәрбияләү мөмкин эш. Республика клиник хастаханәсендә 460 граммлы булып туган баланың да гомерен саклап кала алганнар иде. Мондый үзенчәлекле сабыйларны тәрбияләү турында Республика балалар клиник хастаханәсенең патология белән туган сабыйлар һәм җитлекми туган балалар бүлеге җитәкчесе неонатолог Фатыйма КАЗАКОВА белән сөйләштек.
    686
    0
    1
  • 16 апрель 2018 - 12:09
    Гади ихлас балачак, кайда син? Оныгыма мәктәпкә макулатура алып килергә кушканнар. Өй бетереп, кирәкмәгән кәгазь эзлибез, ди кызым. Хәзер кытлык заманы түгел, бөтен әйберне дә табып була, мин әйтәм.
    472
    0
    3
Ночной режим