Шәһри Казан

Кайтарыйк Будулайны!

«Җырлап ачылмаган күңел мәңге ачылачак түгел», – дип җырлыйлар. Җырлап караган бар минем, көтү көткәндә, чыбыркыны микрофон урынына тотып. Көне буе нишләмәк кирәк ул көтүдә, төрлечә маймылланып карыйсың инде. Моң дәрьясына чума гына башлаганда, берәр азгыны уҗымга каера, «Аһ, инәң башмагы, борыл!» – дип, аның артыннан йөгерәсең, микрофон-чыбыркыны шартлатып. Ә кайберәүләр борылып килгәч тә җырлаганнар, ахры. Чыбыркыны чын микрофонга алмаштырып, хәзер әнә сәхнәдә балкыйлар.

Аллаһы Тәгаләдән бирелгән сәләте белән халык күңелен яулаган җырчылар юк түгел анысы, бөтенесен рәт көтүенә генә аударып калдыру дөрес булмас. Ә икенчеләре... Кайвакытта радионы кабызып җибәрәсең дә, гел бер үк башкаручы такмак әйтеп утыра кебек. Туктап тамак төбен генә чылатып ала да кабат башлый. Очы да, кырые да юк, күз алдында гел дала буйлап Будулай кайтып барадыр кебек. Бара-бара теге, чәчләрен җилфердәтеп, Клавдия көтә-көтә моны, җыр һаман бетми дә бетми. Ниһаять, җыр тәмамлана, Будулай белән Клава очраша, солдат формасы кигән малайлары боларның үбешкәннәреннән оялып, карашын читкә бора...

«Ниһаять, болар күреште, бар инде җир йөзендә мәхәббәт! Будулайга булса да елмая андый бәхет!» – дип җиңел сулап кына куясың. Ярый әле йон арасыннан Будулайның иреннәрен эзләгән Клавдия урынында мин түгел дисең, шатланып... Җыр кабат башлана... Авторлары башка, ахры, әмма әллә ни үзгәреш юк, гел шул туйдагы өченче тәнәфестән соң: «Син мине ихтирам итәсеңме?» – дип «туганлаша» башлагач җырлана торган җыр. Сүз уңаеннан, теләсә кайсы мәҗлестән «туганлаша» башлаганчы таю ягын карарга кирәк. Хәзерге җырлар белән дә шулай, колак ияләнеп, мидәге берничә сыр тигезләнеп өлгергәнче, сүндереп куюың артык радионы.

Яңа җыр башланып та китә, Будулай тагын атлый, барышлый кул астына кергән башакларны ике бармагы белән очына хәтле сыпырып җыеп: «Әтәчме, тавыкмы?» – дип гөманлап. Ә Клавдиясе кабат, чүлмәкләр кигертеп куелган кәкре рәшәткәгә тотынып, тирә-юньне күзли. Будулайга әллә кайда йөрергә түгел бит инде, шул рәшәткәне генә рәтләргә әзрәк! Дала буйлап титаклап йөргәндә шундыйрак кына җыр кирәктер ул бәлки, әмма татар әллә ничә йөз ел утрак тормыш рәвеше алып бара, ничәмә-ничә дәүләт төзегән халык. Күптән утын урынына кипкән тизәк җыеп, дөя савып, далада чапмыйбыз.

Кайтарып утыртыйк инде шул Будулайны Клавдиясе белән бергә рәшәткә буена, алар да Алла бәндәләре бит, без дә! Тегесе, катыктан әйрән ясап, чүлмәге белән чыгарып тоттырсын иде дә, икенчесе, сакал-мыегын катыкка буяп, туйганчы бер эчсен иде... Янәшәңдә Клаваң булганда, чүлмәге белән әйрән торганда, кылтин-кылтин җырлар килмидер ул күңелгә, адәм рәтлесе туа торгандыр. Кеше кылтинына кызыкмыйбыз без, кызыксак та куып җитә алмыйбыз инде, бик еракка китте алар, зәвыклырак аларның кылтины. 

Реклама

 

Юк-юк та, кайчакта композиторлар җыр тексты сорап мөрәҗәгать итә. Һәр җырчыга башкаларга охшамаган җыр кирәк. Хәзинәңдә булган бөтен сүз запасыңны кулланып, илһам әзиеңне ярдәмгә чакырып шигырь язып бирәсең, ә композитор: «Туган, зинһар, артык катлаулы сүзләр кулланма, җырчылар әүвәл тәрҗемәсен сорый, алар аңламый моны», – дип, үзгәртеп бирүне үтенә. Юк икән юк инде. Үз телен аңламаган кешегә ничек итеп языйм ди мин?! Гвинея-Папуаста тумаган бит, үз телеңдә җырлыйм дип күкрәк киереп бу эшкә алындың икән – рәхим итеп туган телеңне бел инде син! «Милләтебезнең йөзек кашы, эстрадабызның йолдызы», тагын әллә нинди мактау сүзләренә, дәфнә яфракларына күмеләчәк кеше бит син. Моң да әллә кайда Будулай белән далада адашып калган, телне дә аңламый, ә йолдыз булып балкыйсы килә, болытка сөялеп басып. Үзең аңламаган килеш ничек җырлап була икән ул?

Акыл юк түгел үзләрендә – сүзләрен аңлап бетермичә моңсу урында елмаеп җырлап хурлыкка калмас өчен, тәрҗемәсен сорыйлар! Тагын берәр халыкта, шигырь яздырып, шул шигырьнең башка телдә аңлатмасын сораганнарын ишеткәнегез бармы? Минем алай аңлатма язасы килми, бер язылганны үзгәртмим дә, юк-бар өчен илһам әзи дә гел килеп йөрми, шигырь язу да ландрин суыру гына түгел. 

Безнең авылда бер бабайның: «Гөнаһларым булмагандыр дип әйтә алмыйм, тик бер гөнаһым юк – колхозга кермәдем», – дигән сүзләрен халык хәзер дә сөйли. Шуның төсле, мин дә бер кашык су белән чайкатып эчәрлек әүлия түгел түгелен, әмма татар теле болай да төрле яклап кысрыкланган бер чорда мин дә, биш тиенлек җыр тексты язып, халыкның болай да бетеп барган зәвыгын плинтустан да түбәнгәрәк тәгәрәтмим әле. «Йолдызларыбыз»ның борыннарын болыт кисеп бетергәч җайланыр ул бәлки, ә аңа хәтле җыр саен гел шул Будулай белән Клавдияне очраштырып торырбыз инде. Зинһар кайтарып утыртыйк Будулайны теге кәкре рәшәткәле койма буена, Клаваның катыгы ачып беткәнче... 

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
  • 23 января 2018 в 16:15
    Альпинистлар ярышларга «мәче» белән йөри?! Шимбә иртәсе. Урамда чатнама суык. Гадәттә, мондый вакытта кешеләрнең күбесе өйләреннән генә түгел, җылы юрган астыннан да чыкмый. Ә кайберәүләр салкын дип тормый, бозлы кыя өстенә менә, шулай ял итә. Сүзем альпинистлар турында.
    52
    0
    0
  • 23 января 2018 в 15:19
    Авылда мәдәният тармагында эшләүче яшь белгечләргә өстәмә акча түләнәчәк Авылда мәдәният тармагында эшләүче яшь белгечләргә өстәмә акчалар түләнәчәк. Бу хакта кичә Татарстанның Мәдәният министрлыгының киңәйтелгән коллегия утырышында билгеле булды.
    265
    0
    1
  • 23 января 2018 в 15:03
    Грипптан дарчин саклый Өендә дарчин (корица) торган кеше грипп белән авырмый икән, ни өчен дигәндә, әлеге тәмләткеч вирусларга каршы көрәшергә сәләтле.
    84
    0
    1
  • 23 января 2018 в 14:46
    «Язмышыма үпкәм юк: 15 яшемдә кыйнап сукыр калдырган үги әтиемне дә кичердем» «Аллаһы Тәгалә, бәндәмә күтәрә алмаслык кайгыны бирмәм, дигән. Адәм баласы барысын да күтәрә. Мине дә сынады Ул, ә мин бирешмәдем. Язмышыма да үпкәләмим, 15 яшемдә кыйнап күзсез калдырган үги әтиемне дә кичердем. Намаз саен аның рухына дога кылам...»
    240
    0
    4
  • 23 января 2018 в 14:30
    «Шәһри Казан» журналисты – җиңүче! Бүген Ветеринария һәм фитосанитария күзәтчелеге федераль хезмәтенең Татарстан буенча идарәсендә “Электрон ветеринария сертификаты. Продуктлар куркынычсызлыгы һәм сыйфатының яңа дәрәҗәсе” бәйгесенә йомгак ясады.
    95
    0
    1
  • 23 января 2018 в 14:06
    Фирзәр Мортазин һәм Салаватны нигә «ир белән хатын кебек» диләр? Бу көннәрдә Фирзәр Мортазин зурлап, “Пирамида” концертлар залында 60 яшен билгеләп үтте. Тамашаның масштабын һәм анда кемнәр катнашканын, ул көнне интернеттагы фотоларга күз салсаң, барын да чамалап була иде.
    221
    0
    3
  • 23 января 2018 в 11:52
    Илдус Нафиков: «Кирәк булса, җинаять эше дә ачарбыз!» Өлешләп түләүчеләр, банк белән бәйле кризис, ришвәтчелек, татар теле мәсьәләсе... Татарстан прокуратурасының еллык коллегиясендә күпләрне борчыган әлеге темалар күтәрелгән. Республика прокуроры Илдус Нафиковның җитди чыгышыннан күпләр киеренкелектә калган.
    121
    0
    0
  • 23 января 2018 в 11:25
    Казанда ике автобус катнашындагы һәлакәттә 7 кеше зыян күргән Бүген 7.20дә Ямашев проспектындагы 115нче йорт каршында 60нчы һәм 10нчы автобуслар бәрелешкән.
    116
    0
    0
  • 23 января 2018 в 11:15
    Атна башы буранлы, атна ахыры салкын булачак Республикада буран алдагы тәүлекләрдә дә дәвам итәргә мөмкин. Татарстан актив циклон йогынтысы астында калган.
    104
    0
    1
  • 22 января 2018 в 16:22
    Рәссам, карикатурачы Илдус Әҗемов: «Үзеннән-үзе көлә белмәгән кеше – ярты кеше ул» Табиблар, 17 минут көлү гомер озынлыгын бер елга арттыра, ди. Танылган рәссам, карикатурачы, шаржлар остасы Илдус Әҗемов та шул фикердә. Югыйсә, гомерен тулысы белән юмор, сатирага багышлап, татарларның бердәнбер сатира журналы булган «Чаян»ны чыгаруда 35 елга якын катнашыр идеме соң ул.
    79
    0
    0
  • 22 января 2018 в 15:48
    Әзәрбайҗан кухнясы: кадерле кунаклар килгәч кенә әзерләнә торган садж әзерләүне АДЫМЛАП ӨЙРӘТҮ Әзәрбайҗан кухнясы башкалардан яшелчәләр белән пеше­релгән итле ризыкларга бай булуы белән аерылып тора. Аларның күбесе махсус савытларда әзерләнә. Ипи урынына кулланыла торган чурекны - тандырда, питины - балчык чүлмәктә, пылауны - казанда, ә менә саджны шул ук исемдәге табада пешерәләр. Утта яралган ризык «Хан Булак» рестораны шеф-­повары Руслан Гурбанов белән...
    173
    0
    0
  • 22 января 2018 в 15:41
    «ҮЛГӘНЕҢНЕ КҮРСӘМ ИДЕ...» – Балам, син яшь кеше әле. Яшьлек кызулыгы белән кайчак әллә ниләр әйткән чаклар була, берүк, уйлап сөйләш. Бигрәк тә балаларыңа ямьсез сүзләр әйтә күрмә, алар каргыш булып әйләнеп кайтачак. Ана рәнҗешеннән, ана каргышыннан да куркыныч нәрсә юк, - диде Пенсия фондында чиратта торганда сүз алышып киткән Эльмира апа.
    471
    0
    3
Реклама
  • 16 января 2018 в 18:39
    Илфак Шиһапов истәлегенә
  • Минтимер Шәймиевның шәхси фотографы Михаил Козловскийны соңгы юлга озатудан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясендә легендар җырчы Әлфия Авзалованың тууына 85 ел тулуга багышланган искә алу концертынан ФОТОРЕПОРТАЖ 15.01
  • Эт елында этләр җигеп... (Горки-Әмәт урман паркыннан фоторепортаж)
  • Казанда Үзәк чыршы ачылды
  • Пенсия фонды үтеп баручы елга йомгак ясады
  • Черек күлдә шугалак ачылды
  • Президент чыршысыннан ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Чаңгылы якшәмбе
  • Казанның Аккош күлендә күңелле ял
  • Дәүләт Советы сессиясеннән ФОТОРЕПОРТАЖ 21.12.2017
Соңгы комментарийлар
  • noname
    22 января 2018 в 17:16
    Бүген бер танышым "Шәһри Казан" сайтында сиңа комментарий язганнар, ә син җавап та бирмисең, дип шелтәләгәч, кереп караган идем дә, менә, гаебемне төзәтәм. Рәхмәт игътибарыгыз, сүзләрегез өчен! :) Кайчандыр Альберт абый безне чак кына укытып алган иде, махсус курс буенча керде. Шул дәресләрдән тыш аның белән аралашырга туры килмәде, шуңа да сез язган фикер минем өчен гайре көтелмәгән бер яңалык булды. "Әдәбиятчы" да дигән сүзләрегездән соң... үзегезне дә таныйсы килү теләге уянып калды) Мөмкин булса, языгызчы. Монда булмаса, ВКда яисә Фейсбукта - личкага. Шат булыр идем)
  • noname
    22 января 2018 в 14:47
    Исэнмесез Фирзэр Абый. Мин сезне бик хормэт итэм, жырларыгызны бик яратам. Авылны яратып сойлэвегез , сезгэ хормэтемне тагы да арттырды. Сезне юбилиегыз белэн котлыйм. Ижатыгызда унышлар, сэламэтлек телим.
  • noname
    22 января 2018 в 09:11
    Себехэналла мэшэалла куз тимэсен.молодец.Килэчэктэдэ зур унышлар насыйп итсен Раббым бер Аллам.Мин бик шат безнен татар кызыбызнын зур унышларына.Саулык бэхет тыныч хэерле бэракэтле гомер насыйп итсен Раббым бер Аллам сина Алинэ.
  • noname
    19 января 2018 в 23:18
    Өч һәм аннан да күбрәк баласы булганнарга 6 яшь тулганчы дарулар алу өчен 125 сум, коммуналь хезмәтләр, фатир өчен түләүләрдә 30 процент ташлама, мәктәп укучыларына, студентларга юлда йөрү өчен 282 сум дәүләт ярдәме каралган. Балалар бакчасына 50 процент ташлама белән түли аласыз. Түләгән сумманың бер өлеше компенсацияләнә. Гаиләдәге уртача айлык керем бер кеше башына 20 мең сумнан азрак булганда,өстәмә компенсация каралган. Биш һәм аннан да күбрәк баласы булганнар "Ана даны" медаленә ия була ала. Бу очракта һәр бала исәбеннән 5000 сум акча бирелә. Татарстан Президенты карары белән тиздән гамәлгә керәчәк авылдагы балалы гаиләләр өчен пособие турында әлегә төгәл генә мәгълүмат юк. Җитәкчеләр 1 февральгә кадәр барысы да ачыкланыр, дип вәгъдә итәләр.Әлеге пособиегә кагылышлы яңалыкларны "ШК" газетасыннан һәм сайтыннан күзәтеп бара аласыз, шулай ук теркәлү урыны буенча социаль яклау бүлегенә мөрәҗәгать итсәгез дә була. Хөрмәт белән,"ШК" газетасының бүлек мөхәррире Эльвира Мозаффар.
  • noname
    20 января 2018 в 11:13
Интервью