Шәһри Казан

Рөстәм Миңнеханов: «Бер укытучы да эштән җибәрелмәячәк!»

Дәүләт Советы утырышында Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов татар телен укытуга бәйле рәвештә шулай дип ышандырды.

Хәтерләсәгез, парламентның 26 октябрьдә башланып киткән сессиясе, татар телен өйрәнү мәсьәләсе аркасында ябылмыйча калып күчерелде. Әмма кичә дә 33нче утырышка нокта куя алмадылар – дәвамы башка көнгә кичектерелде. Үзенә күрә милли-сәяси сериалга әйләнеп бара бу. Иң мөһиме – жанр законнары буенча бар да уңышлы гына тәмамлансын иде.

“Пушкин теле” арта, Тукайныкы кими

Бүгенге утырышта Татарстанның мәгариф һәм фән министры белән республика прокуратурасы вәкиле чыгыш ясарга тиеш, дип алдан ук әйтелсә дә, трибуна янына бары тик министр Энгель Фәттахов кына чыкты. Республика прокуроры Илдус Нәфыйков рәсми рәвештә ялда булуга карамастан, утырышка килү җаен барыбер тапкан.
 
Министр 20 минутлык чыгышында татар теле белән килеп туган вазгыятьнең чишелеше хакында сөйләде. Ул Россиянең мәгариф министры Ольга Васильева белән очрашып, уртак тел тапканнар, дип аңларга кирәк. Энгель Фәттахов татар телен дәүләт теле буларак атнасына ике тапкыр укытуны күздә тоткан программаны тәкъдим иткән. Мәскәүдә бу хупланган, һәрхәлдә, төгәл җавабын киләсе атнага көтәләр.

Татарстанда телләрне ирекле укытуда хилафлыклар бар дип, октябрь ахырында прокуратура белән Рособрнадзор белгечләре республика мәктәпләрендә тикшерү үткәрә башлады. Мәктәп директорлары белән татар теле укытучыларының йокылары качты. 26 октябрьдә башланып киткән сессиядә Дәүләт Советы рәисе урынбасары Римма Ратникова әйткәнчә, директорларга прокуратурадан төнге унга кадәр шалтыратып, административ, хәтта җинаять җаваплылылыгына тарту белән куркытканнар.

Министр бүген тикшерү нәтиҗәләрен дә бәян итте. Башлангыч һәм 8-11 классларда кагыйдә бозулар ачыкланмаса да, 5-7нчеләр рус телен Мәскәү раслаган нормативлардан ике сәгатькә әзрәк укыган булып чыга.

Прокурорлар белән беррәттән октябрь ахырында мәктәпләргә ашыгыч рәвештә ата-аналар да ашыкты. Төгәлрәк әйткәндә, аларны “балаларыгызга туган тел һәм туган телдә әдәбият буларак кайсы телне сайлыйсыз” дигән сорауга җавап алу өчен дәштеләр.

Республиканың баш укытучысы депутатларга әйткәнчә, ата-аналарның 30 проценты (115 меңнән артык кеше, дигән сүз) туган тел дип рус телен күрсәткән. Балалар аны ике төрле предмет буларак өйрәнәчәк, “дәүләт” һәм “туган тел” сыйфатында. Ә “туган тел” буларак татар теленә ата-аналарның 70 проценты өстенлек биргән.

- Бүгенгә рус телен туган тел буларак өйрәнү буенча якынча программалар да, дәреслекләр дә юк. Укыту материалын үзебез барлыйбыз, анда риторика, дөнья мәдәнияте һәм рус теле белән әдәбиятны тирәнтен өйрәнү курслары керә, – дип аңлатты министр.
 
Укыту программаларын үзгәртү аркасында Татарстанда 212 татар теле укытучысы эшсез калырга мөмкин. Әмма бу анык мәгълүмат түгел, өстәвенә, министр ышандырганча, бер укытучы да ел дәвамында эштән җибәрелмәячәк. Шул ук вакытта “Пушкин теле” сәгатьләрен арттыру сәбәпле тагын 200дән артык рус теле укытучысын эшкә аласы була.

- Бүгенге көндә безнең төп бурыч – уку елы уртасында татар теле һәм әдәбияты укытучыларын кыскартуны булдырмый калу. Бу уңайдан узган атнада барлык районнар белән дә сөйләшеп чыктык. Кыскарту булган очракта да, татар теле укытучысына башка төрле педагогик юнәлештәге эш урыннары тәкъдим итәргә кирәк, – дип белдерде министр.

“Хаталар да, эмоцияләр дә күп булды”

Энгель Фәттахов үз чыгышында тагын бер мөһим мәсьәләгә игътибарын юнәлтте: рус телен мәҗбүри рәвештә, ә республиканың дәүләт телләрен һәм Россия халыкларының туган телләрен өйрәнү хокукы закон нигезендә төгәл көйләнгән, тик гамәлдә еш кына чатаклыклар килеп чыга икән.

- Федераль белем бирү стандартларында татар телен Татарстан Республикасының дәүләт теле буларак өйрәнү механизмы билгеләнеп бетмәгән. Бу мәсьәлә буенча федераль министрлыкка кат-кат әйттек инде, – дип белдерде Энгель Фәттахов.

Яшерен-батырын түгел, бүгенге күренеш татар телен өйрәтү методикасын  үзгәртү кирәклеге хакында да сөйли. Министр да проблеманы таный. Аның әйтүенчә, 90нчы еллар башында татар телен чит тел буларак укыту тәҗрибәсе булдырылмаган. Кызганыч, 30 ел дәвамында “былтыргы А” кабатлана килде: татар телен җиңелрәк өйрәтү очраклары әллә ни сизелмәде. Энгель Фәттахов үз чыгышында билгеләп үткәнчә, тел төзелешеннән бигрәк, татар телен аралашу чарасы буларак өйрәтергә кирәк.

Министрдан соң сүз Татарстан Президентына күчте. Рөстәм Миңнеханов әйткәнчә, шушы берничә ай эчендә, татар телен яңача укыту программасын эшләү барышында зур юл үтелде, хаталар да, эмоцияләр дә, фикер алышулар да күп булды. Якын арада яңа федераль стандарт әзер булырга тиеш, анда, югарыда әйтелгәнчә, татар телен дәүләт теле буларак атнасына ике сәгать укыту карала, ә югары классларда – ирекле рәвештә. Әлеге тәкъдим барлык федераль һәм республика законнарына туры килә. Рус теле сәгатьләре дә тиешле күләмгә җиткереләчәк.

Моннан тыш, Татарстан прокурорына, республиканың милләтара иминлеген какшатуга юнәлтелгән күренешләр ачыклана калса, чаралар күрергә кирәклеге турында да әйтелде.
- Милли хисләргә кагылырга кирәкми. Уйламыйча әйтелгән теләсә нинди сүз аянычлы нәтиҗәләргә китерергә мөмкин, – дип кисәтте Президент.

Депутатларга тел мәсьәләсе буенча фикер алышуны Рөстәм Миңнеханов кичектерергә тәкъдим итте: “Килештерү эшләре төгәлләнсен әле, аннан соң сезгә барысын да хәбәр итәрсез”, – диде ул.
Шулай итеп, депутатлар кабат Россия белән Татарстан гимннарын тыңламыйча гына таралышты...

Илдар Мөхәммәтҗанов фотолары

 

Нравится
Поделиться:
Реклама
Комментарии (0)
Реклама
  • 16 ноября 2017 в 18:29
    Алмадан тәмле шарлотка ясау ысулы
  • «Миркәй белән Айсылу» спектакленнән ФОТОРЕПОРТАЖ
  • Тибет медицинасы табиблары «Шәһри Казан»га кунакка килде
  • 17 ноября 2017 в 12:35
    Boeing 737-500 авиалайнерының Казан аэропортына төшкәндә һәлакәткә очравына дүрт ел булды
    Казанда Боинг-737 авиаһәлакәте корбаннарын искә алдылар. Әлеге уңайдан бүген «Казан» халыкара аэропортында матәм митингы узды. Чарада Татарстан Премьер-министры Алексей Песошин, Татарстан хезмәт, халыкны эш белән тәэмин итү һәм социаль яклау министры Эльмира Зарипова, Татарстан транспорт һәм юл хуҗалыгы министры Ленар Сафин, һәлак булучыларның туганнары һәм дуслары катнашты.
    131
    0
    0
  • 13 ноября 2017 в 11:19
    Уникаль хәтер иясе Василий Захаров: «Хәтерең яхшы булсын дисәң, сәгать теленә карап тор» 34 яшьлек Казан егете Василий Захаров – уникаль хәтер иясе. Ул бер караштан озын-озын текстларны истә калдырырга сәләтле. «Россия 1» каналында барган «Удивительные люди» тапшыруында катнашканнан соң, аның белән кызыксынучылар тагын да артты.
    208
    0
    1
  • 13 ноября 2017 в 11:01
    Прививка ясатыр алдыннан анализ тапшыру кирәкме? Балабызга – бер ай. Резус факторы – тискәре. В гепатитына каршы прививка ясатырга кирәк. Педиатр безне карады да прививка ясатырга җибәрде. Резус-фактор башкаларныкы кебек булмаганда, берәр анализ бирергә кирәк түгелме? Садыйковлар гаиләсе, Алабуга.
    121
    0
    1
  • 13 ноября 2017 в 10:41
    Миләүшә Айтуганова: «Татар моңы»на татар киносы кушыла» 28 ноябрьдә «Пирамида» күңел ачу комплексында «Татар моңы-2017» IX халыкара телевизион яшь башкаручылар конкурсының гала-концерты була. Бәйгенең сайлап алу туры бу көннәрдә генә тәмамланды әле. II һәм III турларны 20-25 ноябрь көннәрендә «ТНВ-Татарстан» һәм «ТНВ-Планета» телеканалларында туры эфирда карап булачак.
    109
    0
    0
  • 13 ноября 2017 в 10:22
    Бүген Путин Эрдоган белән очраша Россия Президенты Владимир Путин бүген Сочида Төркия президенты Рәҗап Тайип Эрдоган белән очраша.
    100
    0
    0